Koalicija 27 organizovala je 4. juna radionicu „Projekat Velje brdo: javni interes, priroda i planiranje prostora“, na kojoj su učestvovali predstavnici organizacija civilnog društva, urbanisti, inženjeri, biolozi, aktivisti i predstavnici sindikata. Zaključak ovog susreta je da je projekat „Velje Brdo“ do sada napredovao kroz kršenje procedura i zanemarivanje fizičkih ograničenja ove osjetljive lokacije, i da ga treba zaustaviti prije nego što prostoru, društvu, ekonomiji i ekologiji Crne Gore nanese nepopravljivu štetu.
Na radionici je sagledano i potvrđeno stanje na koje stručna javnost upozorava još od najave projekta u septembru 2024: ideja „Velje Brdo“ nema analitičku osnovu – iza nje ne stoje ni ekonomske, ni demografske, ni ekološke analize, iako nadležni uporno pokušavaju da je predstave kao ozbiljan projekat. Uz to, ova ideja nije adekvatan odgovor na krizu priuštivog stanovanja u Crnoj Gori, iako nadležni pokušavaju da je tako prikažu. Dok nadležni u javnost iznose kontradiktorne informacije o tome za koga bi ovi stanovi uopšte bili, pod kojim uslovima i po kojoj cijeni, realnost uspostavlja fizička i ekološka ograničenja. Naime, preliminarna hidrogeološka studija iz maja ove godine pokazala je neosporne veze projektne zone sa izvorištem Mareza i preklapanje sa zonama sanitarne zaštite izvora sa kojeg pije najveći dio Podgorice, uz procjenu da će detaljna istraživanja trajati makar 15 mjeseci. Tu se radi samo o osnovnim istraživanjima uticaja na postojeće vodosnabdijevanje; i dalje nema na vidiku ozbiljnog razmatranja cijele infrastrukture (saobrađajne, komunalne, vodovodne, društvene) koja bi bila potrebna da podrži novi grad od 40.000 stanovnika na ovoj lokaciji.
Ono što nesumnjivo postoji jeste serija kršenja zakonskih procedura u donošenju planske dokumentacije, urbanističko-arhitektonski konkurs čiji su rezultati upitni zbog mogućeg konflikta interesa pri žiriranju, i kampanja nadležnog Ministarstva koja u javnosti promoviše „crnogorski san“ kao vlasništvo nad pristupačnom nekretninom u okviru projekta „Velje Brdo“, dok usvojena Strategija stambene politike, koja je zvanični Vladin dokument, na ovoj lokaciji predviđa samo pravo trajnog zakupa. Postoji, ukratko, niz pokazatelja prema kojima ni same nadležne institucije, koje promovišu ovaj projekat, nemaju jasnu ideju o tome šta bi on trebalo da bude – osim, očigledno, efektno predizborno obećanje za veliki broj građana koje je tržišni model stanovanja iznevjerio i osiromašio.
Vlada ima zakonsku obavezu da se bavi dostupnošću priuštivog stambenog prostora i ravnomjernim regionalnim razvojem. „Velje Brdo” ne rješava ni jedno ni drugo – a čak i mali dio od 3,5 milijardi eura, koliko iznose procijenjeni troškovi ovog projekta, uložen kroz mehanizme javnog stanovanja po nekom od modela koji funkcionišu u razvijenim evropskim gradovima, mogao bi da riješi stambene potrebe daleko većeg broja građana, širom cijele Crne Gore, bez devastacije prirodnih resursa i bez predizbornog igrokaza.
Koalicija 27, zajedno sa organizacijama i stručnjacima koji su učestvovali na radionici, nastavlja da prati sve aktivnosti vezane za ovaj projekat, uz viđenje da ga, zbog neozbiljnog i površnog pristupa i ekoloških, ekonomskih i prostornih rizika koje predstavlja treba obustaviti, i da se treba vratiti fundamentalnim pitanjima koja se tiču dostupnosti priuštivog stambenog prostora i ravnomjernog regionalnog razvoja u Crnoj Gori, kojima kao društvo nijesmo ni počeli ozbiljno da se bavimo.
Aktivnost je dio projekta „Jačanje učešća civilnog društva u reformama životne sredine koje su podržane pristupanjem EU“, koji finansira Evropska unija kroz program Civil Society Facility 2023, uz kofinansiranje Ministarstva regionalno-investicionog razvoja i saradnje sa nevladinim organizacijama.
